Achtergrondinformatie

Signaleren van seksueel misbruik

Als medewerker, of ouder kun je met diverse misbruiksituaties worden geconfron≠teerd: het kan gaan om (vermoe≠dens van) seksueel misbruik van een cliŽnt door een andere cliŽnt, van een cliŽnt door een collega medewerker, misbruik van een cliŽnt in de thuissituatie, of misbruik door andere (on)bekenden.

Gevoelig worden voor signalen
Het signaleren van seksueel misbruik is niet een kwestie van de 'juiste' techniek onder de knie krijgen of het doorlopen van een lijstje met signalen. Het gevoelig worden voor mogelijke signalen en het bespreekbaar kunnen maken, is iets wat bij de hulpverlener zelf begint. Een van de belang≠rijkste voorwaarden om te signaleren is een open houding en het zich bewust zijn van de eigen beelden, opvattingen en ervaringen rond seksualiteit en seksueel misbruik; de eigen angsten, belemmerin≠gen en gevoelens van on≠macht. Naast de open houding en het goed kunnen observeren en alert zijn, is het noodzake≠lijk dat men durft te overwegen dat geconstateerde signalen mogelijk op seksueel misbruik kunnen wijzen.
In de literatuur zijn diverse signaallijsten ontwikkeld. Bij het raadplegen van deze signalen is een belangrijke stelregel: ťťn signaal is geen signaal. Het gaat om het type signaal, de samenhang tussen de diverse signalen en/of de herhaling van (gedrags)signalen in relatie tot leeftijd en/of leefomstandigheden.

Signaleren van misbruik is echter ook ingewikkeld. Er kan verwarring zijn naar beiden kanten. Signalen kunnen op seksueel misbruik duiden, maar kunnen ook andere oorzaken hebben. Ze kunnen bijvoorbeeld samenhangen met de beperking. Maar signalen van misbruik kunnen ook ten onrechte worden toegeschreven aan de (psychosociale) gevolgen van het leven met de beperking.

Belemmeringen om te signaleren
Diverse belemmerende factoren kunnen voorkomen dat seksueel misbruik tijdig wordt gesignaleerd. Zo kan men weerstand hebben tegen het onder ogen moeten zien dat mensen tot dergelijke daden in staat zijn, met name als het om kinde≠ren of om mensen met een beperking gaat. Ook de eigen angst om over seksualiteit te praten; eigen misbruik ervaringen;de angst om een beerput open te trekken of iemand vals te beschuldigen kunnen redenen zijn om mogelijke signalen 'niet te zien', of anders te interpreteren.

Vaak staan er ook bepaalde (tegenstrijdige) belangen op het spel of spelen loyali≠tei≠ten met het slachtof≠fers dan wel de pleger een rol. Ook de specifieke situatie kan belemmeringen met zich meebrengen: bijvoorbeeld signalen dat een collega mogelijk een cliŽnt misbruikt.
Het is belangrijk bewust te zijn van de eigen belemmeringen om te durven zien dat er mogelijk sprake is van seksueel misbruik.

Zwijgen van het slachtoffer
Een andere reden waarom seksueel misbruik moeilijk aan het licht komt, is dat het slachtoffer niet durft te praten over het misbruik. Hierbij spelen verschillende van factoren een rol. Veel slachtoffers schamen zich over het gebeurde en hebben het idee dat ze er zelf schuldig of medeplichtig aan zijn. Vaak is de pleger een bekende, waar het slachtoffer op een bepaalde manier van afhankelijk is. Loyaliteit naar de pleger kan maken dat een slachtoffer zwijgt. Maar ook door chantage of dreiging met geweld door de pleger wordt een slachtoffer het zwijgen opgelegd.
Slachtoffers zijn vaak ook bang dat ze niet geloofd worden, of maken mee dat hun pogingen over het misbruik te vertellen niet worden gehoord.
Het slachtoffer kan ook, en dit is vaak bij mensen met een beperking het geval, geleerd hebben vooral gezeglijk en gehoorzaam te zijn en daden van anderen niet ter discussie te stellen. Daarnaast zijn veel mensenmet een beperking slecht geÔnformeerd over seksualiteit en seksueel misbruik, waardoor men niet weet wat wel en niet normaal is en men niet weet hoe het gebeurde te verwoorden. Ook komt het vaker voor dat slachtoffers niet weten bij wie ze terecht kunnen omdat hen niets is verteld over de vertrouwenspersoon of het beleid van de instelling.
Sommige mensen met een beperking kunnen (letterlijk) niet over het misbruik vertellen. Zij zijn overgeleverd aan derden of zij hun non-verbale signalen als zodanig kunnen en willen zien.

Literatuur

beheer met WebEtui CMS